Những điều bạn cần biết về tết đoan ngọ

0
447
5 (100%) 6 votes

Tết Đoan Ngọ ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch nên ăn gì cho đúng với phong tục của người Việt? Bên cạnh những món ăn phổ biến trong ngày Tết Đoan Ngọ thì vẫn còn những món ngon không hẳn ai cũng biết, ngay cả ý nghĩa của chúng.

Ý nghĩa và nguồn gốc Tết Đoan Ngọ

Vào một ngày sau vụ mùa, nông dân đang ăn mừng vì trúng mùa, nhưng sâu bọ năm ấy kéo dài, ăn mất cây trái, thực phẩm đã thu hoạch.

Người dân đau đầu không biết làm cách nào để có thể giải được nạn sâu bọ này, bỗng nhiên có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân. Ông chỉ dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng đơn giản gồm có bánh gio, trái cây, sau đó ra trước nhà mình mà vận động thể dục.

Nhân dân làm theo, chỉ một lúc sau đó, sâu bọ đàn lũ té ngã rã rượt. Lão ông còn bảo thêm: Sâu bọ hằng năm vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng. Dân chúng biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã đi đâu mất.

Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày “”Tết diệt sâu bọ””, có người gọi là “”Tết Đoan Ngọ””, vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ.

Cách trừ sâu bọ trong ngày Tết Đoan Ngọ

Ở Việt Nam ta, ngày này mỗi nơi có các hoạt động văn hóa và món ăn đặc trưng. Người Mường vùng Mường Khương có món đặc sản bánh khúc truyền thống rất ngon.

Nguyên liệu làm bánh là gạo nếp ngon, rau khúc (một chi của họ hoa Cúc), đậu xanh, hạt vừng (mè) rang. Gạo ngâm kỹ, xay nhuyễn cùng rau khúc rồi nhào thành bột, làm thành bánh có bỏ nhân đậu xanh trộn vừng rang. Bánh được hấp hoặc rán.

Người miền Trung và miền Nam thì có món bánh ú lá tre hoặc bánh tro với nguyên liệu cũng là gạo nếp, đậu xanh và một vài thức khác.

Trong mùng 5 tháng 5, nhiều nơi có tục làm mâm cỗ cúng gia tiên; treo lá ngải cứu trước cửa nhà; làm túi ngũ sắc đeo cho trẻ em; lên rừng hái thuốc; khảo cây lấy quả (một người trèo lên cây, một người ở dưới dùng sống dao gõ vào thân cây hỏi lý do ít quả và đe dọa chặt cây nếu cây không sai quả, người trên cây sẽ hứa cho quả sai); hoặc có nơi làm thịt vịt, thịt ngan để mang về bên nhà mẹ, nhà vợ…

Người miền Bắc thường giết sâu bọ ngay khi thức dậy vào sáng sớm và giết sâu bọ bằng thức ăn, nhất là bằng rượu nếp, bánh tro và hoa quả…

Với trẻ em: sáng sớm ngủ dậy khi trẻ còn ở trên giường cho trẻ ăn hoa quả, ít rượu nếp, trứng luộc, bôi hồng hoàng vào thóp đầu, vào ngực, vào rốn để giết sâu bọ. Sau đó mới đi rửa mặt mũi, chân tay, đánh răng rửa mặt.

Với người lớn: sáng ngủ dậy không được đặt chân xuống đất mà phải súc miệng 3 lần cho sạch sâu bọ, tiếp đó ăn một quả trứng vịt luộc. Sau đó bước chân ra khỏi giường uống một ít rượu (hoặc ăn một bát rượu nếp) cho sâu bọ say, tiếp đó ăn trái cây cho sâu bọ chết.”
Mâm lễ cúng gia tiên ngày Tết Đoan Ngọ
“Mâm lễ cúng gia tiên ngày Tết Đoan Ngọ gồm:

– Hương, hoa, vàng mã, nước, rượu nếp.

– Các loại hoa quả gồm các loại quả mùa hè như mận, hồng xiêm, dưa hấu, vải, chuối…Tuy nhiên mận và vải là hai loại quả không thể thiếu trong mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ.

– Xôi, chè, bánh ú tro (còn gọi là bánh tro hay bánh gio).

Theo nghệ nhân ẩm thực ưu tú quốc gia Phạm Thị Ánh Tuyết, trong mâm cúng Tết Đoan Ngọ của người Hà Nội xưa thường có thêm bánh trôi, bánh chay (hai món ăn có vị mát, tính hàn nhằm làm giảm bớt cái nóng của thời tiết mùa hè).

1 số món ăn ngày giết sâu bọ

1. Cơm rượu

Ngất ngây men nồng – còn gì thích hợp hơn trong dịp mùng 5/5 âm lịch bằng cơm rượu? Chỉ từ nguyên liệu đơn giản là gạo nếp, nhưng men ủ mới chính là “bí quyết” của mỗi người, mỗi nhà để tạo nên món cơm rượu hấp dẫn. 
Thưởng thức món ăn này, bạn sẽ cùng lúc cảm nhận hương thơm dịu, vị ngọt nồng, lẫn cảm giác tê tê cay chát trong miệng. Không thích dùng nếp cái hoa vàng quen thuộc, có thể “đổi gió” bằng nếp cẩm cho món ăn thêm đẹp mắt và ngon miệng.

2. Bánh tro

Tuy chỉ là gạo nếp ngâm qua nước tro, gói lá rồi đem luộc chín, song món bánh dân dã này thực hiện cũng khá cầu kỳ. Đổi lại, sẽ có được những chiếc bánh tro (còn gọi là bánh ú, bánh gio…) thuôn dài hay hình chóp tam giác nhọn nhỏ xinh, thanh mát, không ngấy. Khi ăn, bạn nhớ chấm với mật, đường để tăng phần cuốn hút. Bánh có hai nhân ngọt và mặn, cũng có cả loại không nhân.

3. Chè kê

Là loại chè có màu vàng óng ả rất bắt mắt, được làm từ những hạt kê mềm, dẻo, nấu chung đậu xanh và mật mía, hoặc đường. Khi ăn, không cần thìa, chỉ cần bẻ một miếng bánh tráng (bánh đa) giòn tan là có thể xúc một miếng chè nhuyễn mịn cho ngay vào miệng.

Đây là món ăn ngọt ngào thường thấy trong những gia đình miền Trung dịp Tết Đoan Ngọ hàng năm. Một mâm chè kê thanh mát là sự lựa chọn phù hợp cho nhiều gia đình trong thời tiết nắng nóng.

4. Chè trôi nước:

Thêm một món ngon từ gạo nếp bày trên mâm cúng và bàn tiệc Tết Đoan Ngọ. Những viên bánh trôi tròn được làm từ bột nếp nhồi kỹ cho đến khi dẻo mịn, bọc lấy nhân ở giữa là đậu xanh. Một chén chè trôi nước ngon không thể thiếu vị ngọt của đường, vị bùi của vừng, vị thơm của gừng và vị béo ngậy của nước cốt dừa.

5. Vịt

Giữa tiết trời oi bức, nắng nóng thế này, thịt vịt với tính hàn, mát là lựa chọn rất thích hợp để cân bằng thân nhiệt, theo Đông y. Đây cũng là thời điểm trong năm mà thịt vịt béo và thơm ngon hơn hẳn. Lựa chọn gì cho Tết “diệt sâu bọ”? Chỉ với thịt vịt, đã có vô số món ngon như bún măng vịt, vịt om sấu, vịt quay, gỏi vịt… cho cả gia đình.

6. Vải, mận, đào…

Thật thiếu sót nếu bỏ qua các loại trái cây chín mọng, tươi mát theo mùa này. Vải, mận, đào, xoài, chôm chôm… có màu sắc rực rỡ, tươi mát. Thêm vào đó, vị chua chua, ngọt ngọt của chúng sẽ giúp bữa ăn của bạn trong ngày Tết Đoan Ngọ thêm tròn vị, đủ đầy.

Trên đây là 1 trong những điều bạn cần biết về tết đoan ngọ trong văn hóa dân gian Việt Nam được wikidulich tổng hợp và đưa đến cho bạn

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here